Στέλιος Πετράκης: «Η λύρα εξακολουθεί να μου αποκαλύπτει νέους δρόμους»

Σχολιάστε

Γράφει η Ιλένια Χρίστου

Ο Στέλιος Πετράκης ανήκει στους Έλληνες μουσικούς που έχουν καταφέρει να δώσουν στη μουσική παράδοση έναν σύγχρονο, διεθνή προσανατολισμό, χωρίς να χάσει την ουσία και την αυθεντικότητά της. Συνθέτης, δεξιοτέχνης της λύρας και κατασκευαστής μουσικών οργάνων, με πορεία που εκτείνεται σε σημαντικές σκηνές και Φεστιβάλ της Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής, έχει διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια ένα ξεχωριστό προσωπικό μουσικό ιδίωμα, γεφυρώνοντας την κρητική παράδοση με τις τροπικές μουσικές της Ανατολικής Μεσογείου και του κόσμου. Το νέο του άλμπουμ «Λυρικόν» αποτελεί μία ακόμη στάση σ' αυτή τη δημιουργική διαδρομή.

Με αφορμή, λοιπόν, αυτή τη νέα κυκλοφορία, η οποία ήδη καταγράφει δυναμική διεθνή απήχηση, παραμένοντας σταθερά στα κορυφαία world music charts (WMCE, Transglobal, EthnoCloud), ο καλλιτέχνης μιλάει στο MOYΣΙΚΟΓΡΑΜΜΑ. Έχοντας στο πλευρό του σπουδαίους μουσικούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, δημιούργησε στο προσωπικό του στούντιο στην Κρήτη ένα έργο-σταθμό, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές, με το περιοδικό Songlines να το χαρακτηρίζει ως «ένα πραγματικό άλμπουμ-διαμάντι». Σε μια συνέντευξη-κατάθεση ψυχής, μας εξηγεί πώς η λύρα τού αποκαλύπτει ακόμα νέους δρόμους, θυμάται με συγκίνηση τους μεγάλους δασκάλους του, αναλύει την έννοια της «χαλαρής τελειομανίας» του στούντιο και αποκαλύπτει το δικό του καλλιτεχνικό «Ιερό Δισκοπότηρο»: Τη βαθιά, αόρατη ένωση δημιουργού και ακροατή.

Στέλιο, όπως έχεις αναφέρει, η λύρα είναι το «μαγικό χαλί» και το «μαγικό ραβδί» σου, το οποίο σε έχει πάει σε μέρη που δεν θα βρισκόσουν αλλιώς. Μετά από τόσα χρόνια πορείας, τι καινούριο σου αποκάλυψε κατά τη δημιουργία του «Λυρικόν»;

Σίγουρα, όταν αποφασίζεις να κάνεις έναν ανοιχτό δίσκο όπως το «Λυρικόν», το ίδιο το ρεπερτόριο που επιλέγεις, αλλά και οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στα συγγενικά μουσικά ιδιώματα, από τα οποία προέρχονται τα κομμάτια, αποτελούν από μόνα τους μια πρόκληση. Αναγκάζεσαι να προσαρμοστείς και να εμπλουτίσεις το παίξιμό σου, υιοθετώντας τρόπους έκφρασης που ίσως ανακαλύπτεις για πρώτη φορά στο όργανό σου.

Το σόλο σε ύφος ταραντέλας στο «Pukane» και το «κιθαριστικό» σόλο της λύρας στο «Nothing Else Matters» είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της διαδικασίας. Με άλλα λόγια, η λύρα εξακολουθεί να μου αποκαλύπτει νέους δρόμους, ακόμη και μετά από τόσα χρόνια συντροφιάς.

Το άλμπουμ ενώνει μουσικά την Κρήτη με την Ιταλία, τη Valencia, ακόμα και την Καλιφόρνια. Πώς καταφέρνεις να ανακαλύπτεις αυτό το «κοινό και καλά κρυμμένο» στοιχείο που συνδέει τόσο διαφορετικές παραδόσεις, διατηρώντας ταυτόχρονα ατόφια την κρητική μουσική σου ταυτότητα;

Θα ξεκινήσω από το δεύτερο. Το να διατηρήσω την κρητική μου μουσική ταυτότητα με ενδιαφέρει μόνο, αν αφαιρέσουμε τη λέξη «κρητική». Θεωρώ τον εαυτό μου πρωτίστως μουσικό και όχι υποχρεωτικά κρητικό μουσικό.

Όσο για το κοινό και καλά κρυμμένο στοιχείο, στο οποίο αναφέρεσαι, αυτό προκύπτει από το τι ακούω να μου λέει κάθε κομμάτι. Είναι το βαθύτερο νόημα πίσω από τις νότες, το οποίο πάντοτε αναζητώ, τόσο στη μουσική που παίζω, όσο και στη μουσική που επιλέγω να ακούσω.

Στα διάφορα είδη που με συγκινούν, είτε πρόκειται για έναν μοναχικό σολίστα, είτε για ένα μεγάλο οργανικό σύνολο, διαπιστώνω πως ,πίσω από τις νότες, τις ενορχηστρώσεις, τη δεξιοτεχνία και κάθε άλλο πιθανό στοιχείο εντυπωσιασμού, κρύβεται μια βαθύτερη ανάγκη σύνδεσης: του δημιουργού με τον εσωτερικό του κόσμο, του δημιουργού με τους ακροατές, αλλά και των ακροατών μεταξύ τους.

Αυτή η ένωση είναι το δικό μου Ιερό Δισκοπότηρο στην τέχνη.

Σε αυτό το στάδιο της σπουδαίας, ανεξάρτητης πορείας σου, δημιουργώντας το «Λυρικόν», πόσο ηχούν ακόμα μέσα σου οι «φωνές» των δασκάλων σου και πόσο έχουν πια αφομοιωθεί πλήρως στο δικό σου μουσικό DNA;

Είναι κάτι που δυσκολεύομαι να προσδιορίσω με ακρίβεια. Είναι σαν να με ρωτάς πόσο υπάρχουν μέσα σου ο πατέρας και η μητέρα σου. Πώς να το μετρήσεις;

Αυτό που μπορώ να σου πω είναι ότι σχεδόν πάντα, όταν παίζω και κλείνω τα μάτια μου, είτε στο στούντιο, είτε πάνω στη σκηνή, έρχονται μπροστά μου οι εικόνες των δασκάλων μου. Τους βλέπω δίπλα μου ή απέναντί μου να χαμογελούν.

Και αυτό σημαίνει ότι είναι πάντα εδώ, μαζί μου.

Φιλοξένησες κορυφαίους διεθνείς μουσικούς στο προσωπικό σου στούντιο στην Κρήτη. Πόσο επηρέασε η οικειότητα του δικού σου χώρου το δέσιμο και τον τελικό ήχο του δίσκου;

Το να δημιουργήσεις ένα στούντιο με τις υψηλότερες δυνατές προδιαγραφές ποιότητας ήχου είναι μια επίπονη, χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία. Η ανταμοιβή όμως είναι ανεκτίμητη: σου δίνει την ελευθερία να δημιουργείς τη μουσική σου με τους δικούς σου όρους.

Με όλους τους προσκεκλημένους μουσικούς, στόχος μας ήταν να φτάσουμε στο καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από τον χρόνο που θα χρειαζόταν. Και όταν βρίσκεσαι στην Κρήτη, ο χρόνος κυλά ευχάριστα. Δεν υπάρχουν μόνο οι ώρες του στούντιο, αλλά και οι βόλτες, η θάλασσα και οι παρέες…

Με έναν τρόπο, το να μην υπάρχει χρονικό όριο ήταν μέρος του ίδιου του σχεδίου. Αυτή η «χαλαρή τελειομανία», όπως μου αρέσει να τη λέω, νομίζω ότι διακρίνεται σε όλες τις στούντιο δουλειές μου.

Επειδή φτιάχνεις ο ίδιος τα όργανά σου – που εκτίθενται μέχρι και σε μουσεία – χρειάστηκε να κατασκευάσεις ή να προσαρμόσεις κάποια λύρα ειδικά για τις ανάγκες και τον ιδιαίτερο ήχο του «Λυρικόν»;

Χρησιμοποίησα λύρες με μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη έκταση. Για παράδειγμα, μια πεντάχορδη λύρα με έκταση αντίστοιχη της βιόλας, καθώς και μια μεγαλύτερη λύρα, σε διαστάσεις που πλησιάζουν το τσέλο, τις οποίες έχω κατασκευάσει ο ίδιος.

Με αυτόν τον τρόπο μπορώ να έχω πολύ μεγαλύτερο εύρος στις συνοδευτικές γραμμές γύρω από την κύρια λύρα που παίζω, δημιουργώντας ένα πιο πλούσιο ηχητικό περιβάλλον.

Το άλμπουμ βρίσκεται σταθερά στα κορυφαία world music charts και χαρακτηρίστηκε από το Songlines ως «άλμπουμ-διαμάντι». Αυτή η παγκόσμια αποδοχή σού δίνει περισσότερη καλλιτεχνική ελευθερία ή σου δημιουργεί πίεση για το επόμενο βήμα;

Η παγκόσμια αποδοχή μού δίνει κυρίως μια αίσθηση σιγουριάς. Με κάνει να νιώθω ότι αυτά τα στοιχεία που εγώ θεωρώ όμορφα στη μουσική και επιλέγω να χρησιμοποιήσω, βρίσκουν ανταπόκριση και σε ανθρώπους που ακούν πολύ και βαθειά.

Κάθε δημιουργός, όπως και κάθε σεφ, έχει πρόσβαση στα ίδια περίπου υλικά. Η διαφορά βρίσκεται στις αναλογίες, στους συνδυασμούς και στον τρόπο που θα τα χρησιμοποιήσει. Εκεί βρίσκεται η προσωπική συνταγή του καθενός.

Όταν αυτή η συνταγή λειτουργεί και για τους άλλους, αποκτάς μια ήρεμη βεβαιότητα ότι βρίσκεσαι στον σωστό δρόμο.

Όσο για τους μουσικοκριτικούς, πολλές φορές διαβάζοντας ένα κείμενό τους, νιώθω ότι αξιολογώ κι εγώ με τη σειρά μου το πόσο με έχει καταλάβει ο συντάκτης. Μέχρι στιγμής, ο κριτικός που με διάβασε καλύτερα ήταν εκείνος που επέλεξε το «Λυρικόν» για τα βραβεία Bestenliste στη Γερμανία, γράφοντας ότι «ο Πετράκης παίζει τη λύρα του με ήρεμη αυτοπεποίθηση».

Αυτή η φράση με περιέγραψε με μεγάλη ακρίβεια. Με έπιασε!

Αναφέρεις τον ακροατή που σε ευχαρίστησε για τις «πόρτες προς το άγνωστο» που του άνοιξες. Ποιο είναι το δικό σου καλλιτεχνικό «άγνωστο» που προσπαθείς να εξερευνήσεις αυτή την περίοδο;

Είναι ακριβώς αυτό που περιέγραψα και προηγουμένως: Πάντοτε αναζητώ το βαθύτερο νόημα πίσω από τις νότες.

Αυτό που αναζητούν και οι πιο ουσιαστικοί ακροατές και που, όταν το συναντήσουν, τους φέρνει σε μια παράξενη, αλλά αληθινή ένωση μεταξύ τους και με τον δημιουργό.

Αυτή η ένωση παραμένει για 'μένα το μεγάλο άγνωστο. Κάτι που δεν περιγράφεται εύκολα με λόγια, αλλά γίνεται αμέσως αντιληπτό, όταν συμβεί.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο βαθύ νόημα της μουσικής.