Στάθης Καραπάνος - Συνομιλώντας με τον ήχο της Πλάτωνος και τη φωνή της Φαραντούρη
Γράφει η Ιλένια Χρίστου
Ο διεθνής φλαουτίστας Στάθης Καραπάνος αποτελεί μια από τις σπάνιες περιπτώσεις Ελλήνων καλλιτεχνών που έχουν κατακτήσει τις κορυφές της παγκόσμιας κλασσικής μουσικής σκηνής, πριν καν συμπληρώσουν τα 30 τους χρόνια. Με σπουδές στην Καρλσρούη και το Παρίσι, έχει ήδη τιμηθεί με κορυφαίες παγκόσμιες διακρίσεις, όπως το ιστορικό Leonard Bernstein Award και το Lotto Prize, ενώ έχει συμπράξει ως σολίστ με "μεγαθήρια" του χώρου, από τη Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου και τη Royal Philharmonic του Λονδίνου, μέχρι θρυλικούς μαέστρους, όπως τον Zubin Mehta και τον Christoph Eschenbach. Με έναν πρόσφατο, διεθνώς αναγνωρισμένο δίσκο στις αποσκευές του και, αρνούμενος να εγκλωβιστεί στα στενά όρια του κλασικού ρεπερτορίου, επιστρέφει τώρα στην Ελλάδα για μια βαθειά προσωπική μουσική στιγμή.
Στις 19 Ιουνίου, σε μια συναισθηματικά φορτισμένη βραδιά στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, ενώνει τις δυνάμεις του με δύο «ιέρειες» της ελληνικής μουσικής: τη Μαρία Φαραντούρη και τη Λένα Πλάτωνος. Σε αυτή τη μοναδική συναυλία, ο διεθνής φλαουτίστας αναλαμβάνει έναν κομβικό ρόλο, λειτουργώντας ως ο ζωντανός, αναπνέων σύνδεσμος ανάμεσα στον κλασσικό ήχο και την ηλεκτρονική πρωτοπορία.
Μέσα από τις ανατρεπτικές επανεκτελέσεις του εμβληματικού «Σαμποτάζ», αλλά και την ερμηνεία του στο νέο έργο «Μοίρες», σ' ένα απρόσμενο "πάντρεμα" της κλασσικής μουσικής με την trance - γραμμένο από την Πλάτωνος ειδικά για τον ίδιο και τη Φαραντούρη - το φλάουτό του καλείται να συνδιαλεγεί με τον ηλεκτρονικό κόσμο «όχι μιμητικά, αλλά σχεδόν σωματικά». Λίγο πριν ανέβει στη σκηνή του Ηρωδείου, ο Καραπάνος, που ξεχωρίζει και για την έντονη περιβαλλοντική/κοινωνική του δράση ως Καλλιτεχνικός Σύνδεσμος της Greenpeace, μιλάει για τη μαγεία του ηλεκτρισμού, τη συνάντηση των γενεών και την ευθύνη της τέχνης απέναντι στα φλέγοντα ζητήματα της εποχής.
Στάθη, έχεις συμπράξει με κορυφαίες ορχήστρες και θρύλους της μουσικής παγκοσμίως. Ποια είναι η συναισθηματική βαρύτητα της επιστροφής σου στην Ελλάδα, για να παίξεις στο Ηρώδειο δίπλα σε δύο "ιέρειες" της μουσικής μας, τη Μαρία Φαραντούρη και τη Λένα Πλάτωνος;
Η επιστροφή στην Ελλάδα έχει πάντα μια ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση. Όσο σημαντικές κι αν είναι οι διεθνείς σκηνές, η στιγμή που παίζεις μπροστά στο ελληνικό κοινό - και μάλιστα στο Ηρώδειο - έχει κάτι βαθειά προσωπικό. Δεν είναι απλώς ένας ιστορικός χώρος - είναι ένας τόπος μνήμης, συνέχειας και τελετουργίας. Το να βρίσκομαι εκεί δίπλα στη Μαρία Φαραντούρη και τη Λένα Πλάτωνος, δύο μορφές που έχουν χαράξει την ιστορία της ελληνικής μουσικής με τόσο διαφορετικό αλλά εξίσου καθοριστικό τρόπο, είναι για 'μένα μεγάλη τιμή αλλά και μεγάλη ευθύνη. Νιώθω ότι δεν συμμετέχω απλώς σε μια συναυλία, αλλά σε μια συνάντηση γενεών, ήχων και μνήμης.
Στη συναυλία θα σε ακούσουμε και σε κομμάτια από το θρυλικό "Σαμποτάζ" της Λένας Πλάτωνος. Πόσο μεγάλη πρόκληση είναι για έναν κλασσικό σολίστα του φλάουτου να "μεταφράζει" και να συνδιαλέγεται με αυτόν τον πρωτοποριακό, ηλεκτρονικό ήχο;
Η πρόκληση δεν είναι να “κλασσικοποιήσεις” το “Σαμποτάζ”, αλλά να μπεις στον κόσμο του με αλήθεια. Η μουσική της Λένας Πλάτωνος έχει έναν δικό της ηλεκτρισμό, μια δική της εσωτερική αρχιτεκτονική. Για έναν κλασσικό σολίστα, το ζητούμενο δεν είναι να επιβάλει στο έργο έναν ακαδημαϊκό ήχο, αλλά να ακούσει τι ζητάει αυτή η μουσική: την αμεσότητα, την ένταση, την ποίηση, το παράξενο, το υπόγειο. Το φλάουτο έχει κάτι πολύ ανθρώπινο… Είναι ανάσα, πριν γίνει ήχος και αυτό του επιτρέπει να συνδιαλέγεται με τον ηλεκτρονικό κόσμο όχι μιμητικά, αλλά σχεδόν σωματικά. Εκεί βρίσκεται και η ομορφιά της πρόκλησης.
Στις "Μοίρες", το νέο έργο που έγραψε η Λένα Πλάτωνος ειδικά για εσένα και τη Μαρία Φαραντούρη, υπάρχει ένα εντυπωσιακό "πάντρεμα" της κλασσικής μουσικής με την trance. Ως καλλιτέχνης ανοιχτός στους πειραματισμούς, πώς βίωσες αυτή την ανατρεπτική μίξη;
Στις “Μοίρες” ένιωσα ότι η μίξη κλασσικής μουσικής και trance δεν λειτουργεί ως πείραμα για το πείραμα, αλλά σαν μια τελετουργία. Υπάρχει κάτι αρχέγονο στην ιδέα της μοίρας, κάτι που ανήκει ταυτόχρονα στην αρχαιότητα και στο σήμερα. Η trance, με την επαναληπτικότητα και την υπνωτική της ενέργεια, δημιουργεί έναν χώρο σχεδόν διονυσιακό, ενώ η φωνή της Μαρίας Φαραντούρη και το φλάουτο φέρνουν μια άλλη διάσταση: πιο ανθρώπινη, πιο λυρική, πιο ευάλωτη. Για 'μένα ήταν συναρπαστικό να βρεθώ μέσα σε αυτό το ηχητικό σύμπαν, γιατί δεν ζητάει από τον ερμηνευτή απλώς δεξιοτεχνία. Ζητάει ανοιχτότητα, εμπιστοσύνη και μια διάθεση να αφεθείς σε κάτι απρόβλεπτο.
Ως ένας καταξιωμένος εκπρόσωπος της νέας γενιάς, τι αποκομίζεις, μαθητεύοντας και συμπράττοντας επί σκηνής με δημιουργούς που έχουν καθορίσει σε τέτοιο βαθμό την ιστορία της ελληνικής μουσικής;
Από τέτοιες συμπράξεις αποκομίζω κυρίως ένα μάθημα ουσίας. Όταν βρίσκεσαι δίπλα σε καλλιτέχνες που έχουν καθορίσει την ιστορία της μουσικής μας, καταλαβαίνεις ότι η μεγάλη τέχνη δεν είναι θέμα ύφους ή εποχής, αλλά θέμα αλήθειας. Η Μαρία Φαραντούρη κουβαλά μια φωνή που είναι συνδεδεμένη με την ιστορία, τη μνήμη και την αξιοπρέπεια. Η Λένα Πλάτωνος έχει ανοίξει δρόμους με μια σπάνια ελευθερία σκέψης και ήχου. Για τη δική μου γενιά, η συνάντηση με τέτοιους δημιουργούς είναι πολύτιμη, γιατί μας θυμίζει ότι η παράδοση δεν είναι κάτι ακίνητο. Είναι κάτι ζωντανό, που οφείλουμε να το συνεχίσουμε με σεβασμό αλλά και με τόλμη.
Το πρώτο μέρος της βραδιάς αφορά τις Αρχαίες Ποιήτριες, γυναίκες που ύμνησαν την ειρήνη και ζήτησαν ισότητα. Ως μουσικός με έντονη κοινωνική δράση - είσαι άλλωστε Καλλιτεχνικός Σύνδεσμος της Greenpeace - πιστεύεις ότι η τέχνη οφείλει σήμερα να παίρνει ξεκάθαρη θέση στα φλέγοντα ζητήματα, όπως έκαναν εκείνες τότε;
Πιστεύω ότι η τέχνη δεν χρειάζεται πάντα να γίνεται σύνθημα, αλλά δεν μπορεί να είναι αδιάφορη. Οι αρχαίες ποιήτριες, που τιμά το πρώτο μέρος της βραδιάς, μίλησαν για ειρήνη, δικαιοσύνη, ισότητα, επιθυμία, απώλεια, ελευθερία - θέματα που παραμένουν απολύτως σύγχρονα. Η τέχνη έχει τη δύναμη να φωτίζει αυτά τα ζητήματα με τρόπο βαθύτερο από μια απλή δήλωση. Ως καλλιτέχνης και μέσα από τη σύνδεσή μου με την Greenpeace, με απασχολεί πολύ το πώς η μουσική μπορεί να δημιουργεί συνείδηση χωρίς να χάνει την ποίησή της. Δεν θεωρώ ότι κάθε έργο πρέπει να έχει πολιτικό μήνυμα. Θεωρώ όμως ότι ο καλλιτέχνης οφείλει να είναι παρών στην εποχή του με ευαισθησία, με ευθύνη και με καθαρή ματιά.
ΟΛΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Σχολιάστε