Φίλιππος Περιστέρης: «Όταν η λέξη «αγορά» μπαίνει από την πόρτα, η μισή τέχνη φεύγει από το παράθυρο»
Τώρα που ο κύκλος με τα "Επύλλια 4" ολοκληρώνεται (αν και μαζί σου δεν παίρνω όρκο) ποιος είναι ο εσωτερικός σου απολογισμός;
Χα... χα (γέλια), θα αναγκαστείς να πάρεις όρκο, καθώς πράγματι τα "Επύλλια" ολοκληρώθηκαν. Θεωρητικά φυσικά έχεις δίκιο, θα μπορούσαν να συνεχιστούν επ' άπειρον, καθώς η ελληνική ποίηση από τον Σολωμό ως τις μέρες μας αποτελεί έναν ανεξάντλητο λογοτεχνικό θησαυρό, ωστόσο νομίζω ότι από την πλευρά μου έδωσα και με το παραπάνω το στίγμα που ήθελα. Ο απολογισμός είναι μόνο θετικός. Η επανάχρηση του όρου Επύλλια ως εναλλακτικού εκείνου του εντέχνου νομίζω ότι έδωσε ένα στίγμα, καθώς σήμερα όλο και περισσότερο ο όρος έντεχνο έχει ανοίξει και θολώσει τόσο πολύ, που σχεδόν έπαψε να σημαίνει κάτι…
Από την άλλη μέσα από αυτή την τετραλογία έδειξαν ένα διαφορετικό πρόσωπο, είτε καταξιωμένοι τραγουδιστές, όπως ο Λάκης Χαλκιάς, ο Κώστας Μάντζιος, ο Πέτρος Γαιτάνος, η Γεωργία Βεληβασάκη, ο Γρηγόρης Μανινάκης, ο Γιώργης Χριστοδούλου, η Φωτεινή Σαββατιανού κ.ά και άλλοι σήμερα σπουδαίοι συστήθηκαν περίπου τότε στο κοινό, όπως ο Άρης Αργύρης, η Μαρίνα Σάττι, η Ιωάννα Φόρτη, ο Κώστας Κληρονόμος, η Ελένη Οικονόμου, ο Χρήστος Γιατσίδης, ο Βασίλης Καταραχιάς, ο Πασχάλης Τσέρνας, η Εύα Ρεντίφη κ.ά.
Συμμετείχαν επίσης σπουδαίοι ηθοποιοί και τραγουδιστές, όπως ο Χρίστος Τσάγκας, ο Λάμπρος Τσάγκας, η Ελένη Τσαγκαράκη, ο Άγγελος Θεοδωρόπουλος, η Βάσια Βασιλείου, η Θέλμα Καραγιάννη, ο Γιάννης Λεκόπουλος, ο Θοδωρής Αντωνιάδης, η Δανάη Καλαχώρα, η Σοφία Ανδριανού, η Χρυσούλα Κεχαγιόγλου, ο Νίκος Καλογερόπουλος, η Καίτη Ιμπροχώρη, ο Αλέξανδρος Βαλιάνος κ.ά. Το ίδιο συνέβη και με τους σύγχρονους πολλές φορές άγνωστους τότε ποιητές και σήμερα αναγνωρίσιμους και αναγνωρισμένους. Η ιδέα της συνέχειας της ελληνικής τέχνης του λόγου και του μέλους νομίζω έδωσε τις εξετάσεις της και το αποτέλεσμα εισπράττεται από όλους όλα αυτά τα χρόνια….
Πώς, λοιπόν, ξεκίνησε η περιπέτεια των τεσσάρων κύκλων μελοποιημένων ποιημάτων που ονομάζεται "Επύλλια";
Η ιδέα ήταν η σύμπραξη έντεχνου λόγου (Επύλλιο με τη σύγχρονη έννοια) και μέλους, δηλαδή ποίησης και λογοτεχνίας από τον Σολωμό ως τις μέρες μας σε ό, τι είναι ή πολιτογραφήθηκε ως «Ελληνικό».
Η πρώτη έκδοση περιλάμβανε 17 κομμάτια, με 15 μελοποιήσεις και 2 απαγγελίες μετά μουσικής συνοδείας και αντίστοιχα ένα εικαστικό έργο για κάθε κομμάτι (σε ένθετο). Η έκδοση αυτή έγινε το 2007.
Πέρασαν 13 χρόνια, στα οποία έλαβα μεγάλη και συγκινητική αποδοχή από ανθρώπους και θεσμούς που εκτιμούσα κι έτσι ένιωσα ότι ο κύκλος θα έπρεπε να συνεχιστεί με τουλάχιστον άλλους δύο κύκλους.
Έτσι, το 2020 εκδόθηκαν τα Επύλλια 2 και το 2022 τα Επύλλια 3. Μετά από αυτά ένιωσα ότι ο κύκλος πρέπει να κλείσει με κάποια ακόμη τραγούδια που θα ολοκλήρωναν τον νοητό κύκλο που είχα στο μυαλό μου κι έτσι κατέληξα στα Επύλλια 4 το 2025, που είναι και τα τελευταία.
Η επιλογή των ποιητών και των ποιημάτων με ποια κριτήρια έγινε;
Πέρα από την χρονολογική αρχή, η οποία ταυτίζεται με την απαρχή της νεοελληνικής λογοτεχνίας με τον πατριάρχη της, Διονύσιο Σολωμό, η επιλογή αφορά πάντα στην ποίηση που με συγκίνησε βαθειά.
Αγαπάς την μουσική επένδυση απαγγελιών, όπως φαίνεται σε διάφορες δουλειές σου. Έχει να κάνει με αυτό η τριβή σου με το θέατρο και τις μουσικές του;
Οπωσδήποτε αυτή η επαφή με προσδιόρισε. Η πρώτη φορά που δούλεψα σε μουσική για απαγγελία ήταν, όταν το 2008 ο Χρίστος Τσάγκας μού ανέθεσε να γράψω τη μουσική για το σύνολο των ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη. Έτσι προέκυψε ένα τριπλό CD, το μοναδικό με τα άπαντα του Κ.Π. Καβάφη, το οποίο προκάλεσε μεγάλη αίσθηση. Έτσι λίγο αργότερα συνεργαστήκαμε ξανά σε κάτι ανάλογο με τα ελληνικά έργα του Διονύσιου Σολωμού και τέλος με τα ελληνικά άπαντα του Ανδρέα Κάλβου. Πρόκειται για ένα σύνολο 8 δίσκων που, όπως καταλαβαίνεις, δεν μπορεί παρά να σε καθορίσει…
Πόσο ελπιδοφόρος ήταν και είναι στην ..."αγορά" σήμερα ο σπόρος της μελοποιημένης ποίησης; Αξίζει τον κόπο να δημιουργούμε παρακαταθήκες;
Όταν η λέξη «αγορά» μπαίνει από την πόρτα η μισή τέχνη έχει ήδη φύγει από το παράθυρο. Ωστόσο, όπως νομίζω ότι μάθαμε μουσική – εσύ το ξέρεις πολύ καλά αυτό – συνήθως από ανθρώπους που δεν ήταν ούτε της αγοράς, ούτε του αγοραίου, έτσι νιώθω ότι πρέπει να πορευόμαστε και εμείς. Ναι, πράγματι είναι μια παρακαταθήκη για κάποιους, για όσους…. Έστω και για έναν….
Υπάρχει αγαπημένος ποιητής/ποιήτρια που δεν έχεις μελοποιήσει ακόμα και θα το επιθυμούσες;
Ναι, φυσικά πολλοί και πολλές, αλλά ελπίζω να συμβεί κάποια στιγμή.
Τι σημαίνει "συγχρονος ήχος" για 'σένα; Υφίσταται στην ουσία κάτι τέτοιο στις μέρες μας; Το ρωτώ, γιατί ειναι μια συχνή έκφραση περιγραφής διάφορων μουσικών προϊόντων.
Ναι, πράγματι… Συνήθως οι περισσότεροι ταυτίζουν με κάποια χαρακτηριστικά αυτό που βαφτίζουν ως «σύγχρονο ήχο» και απλά αναπαράγουν την αίσθηση. Αν αναφερθεί κανείς σοβαρά σε κάτι που μπορεί να ονομαστεί σύγχρονος ήχος, τότε πρέπει υποχρεωτικά να είναι «ο ήχος του σήμερα», αλλά ποιο ακριβώς είναι το σήμερα, για ποιους και σε ποιο layer;… Η μουσική κοινωνία, ως αντανάκλαση της ευρύτερης, ζει σε μικρές «ετεροτοπίες», δημιουργώντας περίπου αλγοριθμικά ομάδες σε φυσική μορφή ή μέσα από τα social media… Μετά από λίγο καιρό, αισθάνεται ότι το πλήθος αυτών των ανθρώπων αποτελεί ένα ικανό σημείο αναφοράς και ελέγχου, ώστε να ζει και να κατανοεί το «σήμερα». Ωστόσο απλά επιβεβαιώνει περίπου δικά του πρότυπα μέσω περίπου ομοϊδεατών ή έστω παρεμφερών χαρακτήρων με περίπου συναφή γούστα και αισθητική. Όταν, λοιπόν, αυτή η «ομάδα» αναφερθεί σε κάτι «σύγχρονο» θα μπορεί να συνεννοηθεί, τηρουμένων των αναλογιών, όταν την ίδια στιγμή μια άλλη ομάδα θα εννοεί κάτι τελείως διαφορετικό… Αυτό συμβαίνει παντού….
Μουσικά, υπάρχει νήμα σύνδεσης ή σκόπιμες διαφοροποιήσεις από ... το 1 μεχρι το 4;
Ναι, απολύτως! Η ανάγνωση ποιημάτων, σε αντιδιαστολή με τη μελοποίηση, υφίσταται και στα τέσσερα Επύλλια, τα οποία πάντα εκκινούν και καταλήγουν με απαγγελία. Επίσης, η αισθητική είναι συναφής και στην επιλογή και στην βασική ενορχηστρωτική γραμμή και, εν πολλοίς, το όλο μέτωπο αντιμετώπισης. Μόνη διαφοροποίηση τα τελευταία Επύλλια, τα οποία ως κλείσιμο είναι τα «Νυχτερινά».
Σκέφτεσαι την παρουσίαση της ενότητας (ή, έστω, αποσπασμάτων της) ζωντανά;
Για την ώρα δεν υπάρχει κάτι στον ορίζοντα, καθώς είμαι περισσότερο της στουντιακής παρά της ζωντανής εργασίας, αλλά τίποτα δεν αποκλείεται στο μέλλον.
Σε ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον και την επικοινωνία.
Να είσαι καλά, Φίλιππε, καλή συνέχεια...
Επίσης...
ΟΛΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Σχολιάστε