Σε άσπρο-μαύρο

Οι παλιές αγάπες δεν ξεχνιούνται

Ο Φεβρουάριος εν χορδαίς και οργάνοις

Γράφει ο Κώστας Προβατάς

Ο Φεβρουάριος είναι ένας μήνας που κρύβει μέσα του ιστορία. Αν και ο μικρότερος, ο Βενιαμίν ενός ημερολογιακού έτους, ο «συν μία μέρα» ανά τετραετία, ο «Κουτσός». Μουσικά πάντως ονομάστηκε και Άγιος και θα παραμείνει έτσι, εκτιμώντας πρωτίστως τα κείμενα – στίχους του σπουδαίου και ταπεινού Μάνου Ελευθερίου.

Κι αφού η λέξη «μουσική» και τα παράγωγά της έχουν την καταγωγή τους από τις Μούσες, ας μνημονεύσουμε την περιττή ίσως πληροφορία για τις πρώιμες, πλην των εννέα (9) γνωστών. Οι αρχαιότερες λοιπόν, κατά Παυσανία, είναι οι κόρες του Ουρανού και της Γαίας, η Μελέτη, η Αοιδή και η Μνήμη. Το σύνολο κάνει έναν καλό μουσικό, τραγουδιστή κ.λ.π, αν δεν υπάρχει σοβαρή αντίρρηση επί της αναφοράς. Η τελευταία, η Μνήμη, μάλλον καλεί επαγγελματίες και μη να μην ξεχνούν. Να μην ξεχνούν ότι απέφερε η Μελέτη και η Αοιδή σαν αποτέλεσμα.

Οπότε, για τα ιστορικά πεπραγμένα του μήνα Φεβρουαρίου, θα ξεχωρίζαμε και τα καλά του και τα κακά του. Τα καλά είναι τα μουσικά αποτελέσματα και οι παρουσίες στον κόσμο τούτο, εκείνες που έφεραν αυτά τα αποτελέσματα. Ειδικά όταν τελικά διακρίνονται από διαχρονικότητα ή έστω από μια αδιαμφισβήτητη ποιότητα που συζητείται σε κάθε ευκαιρία. Τα κακά είναι η στιγμή που οι παρουσίες αυτές σταματούν να υπάρχουν κατά κύριο λόγο. Από όλη αυτή τη «σούμα», ξεχωρίζουμε κάποιες στιγμές, συμπτώσεις, καταστάσεις, όσο και συγκυρίες.

Πρώτη αναφορά στην «κακή» 8η Φεβρουαρίου, μια ημερομηνία που μας στέρησε δυο πολύ σπουδαίους της ελληνικής μουσικής πραγματικότητας. Το 1972 τον Μάρκο Βαμβακάρη ημέρα Τρίτη και το 1980 τον Νίκο Ξυλούρη ημέρα Παρασκευή. Περίπου στα μέσα αυτής της περιόδου, συγκεκριμένα το 1977, ο Νίκος Ξυλούρης μπήκε στο στούντιο να ηχογραφήσει τον νέο του δίσκο «Τα ερωτικά». Από το άλμπουμ ο κόσμος αγάπησε πολύ τον «Αργαλειό» και το «Φιλεντέμ», ενώ συμμετείχε συνθετικά στα μισά τραγούδια ο Στέλιος Βαμβακάρης. Όμως είναι γεγονός ότι δύο από αυτά τα τραγούδια ήταν του Μάρκου και όχι του Στέλιου, συγκεκριμένα η «Γαϊτανοφρυδούσα», ερμηνευμένο από τον ίδιο τον Μάρκο το 1961 και το «Σ' αγάπησα να 'χω ζωή», ερμηνευμένο από τον Μάρκο και τη Γιώτα Λύδια το 1960. Κι έτσι υπάρχει μια συνεργασία απίθανη στην ελληνική μουσική.

Και μια κακή μέρα, όπως είπαμε, αν την ανάγει κανείς περαιτέρω θα βρει το 1981 και την τραγωδία της Θύρας 7 στο Στάδιο Καραϊσκάκη, ενώ 8 Φεβρουαρίου έχουν πέσει δυο πτήσεις μέσα στα χρόνια, έχει ιδρυθεί η Στάζι και λειτούργησε πρώτη φορά ο θάλαμος αερίων.

Τι να πούμε άλλο, ίσως ότι 8 Φεβρουαρίου 1828 γεννήθηκε και ο Ιούλιος Βερν, περισσότερο για να δώσουμε Sci-Fi διάσταση στην ημερομηνία αυτή.

Παρόμοιο, αλλά «λευκό» και πανέμορφο περιστατικό με το παραπάνω, αφορά τους Μανώλη Λιδάκη και Δημήτρη Γκόγκο (Μπαγιαντέρα), που γεννήθηκαν 28 Φεβρουαρίου και οι δύο, ο πρώτος το 1960 και ο Μπαγιαντέρας το 1903. Ο τραγουδιστής το 1990, με το άλμπουμ του «Ούτε που ρώτησα», ουσιαστικά εμφανίστηκε δυναμικά στην ελληνική μουσική σκηνή. Με τραγούδια από παλιούς δημιουργούς που νεότεροι συνθέτες μελοποίησαν. Εν προκειμένω τα «Μαϊστράλια» του Χρήστου Νικολόπουλου αφορούσαν σε ανέκδοτους στίχους του Μπαγιαντέρα. Κι αφού όλα πήγαν καλά τότε, ο τραγουδιστής με την ίδια συνταγή παρουσιάζει το άλμπουμ «Καράβι απόψε το φιλί» το 1992, όπου τρία πλέον τραγούδια του Μπαγιαντέρα υπήρχαν εκεί. Πρώτο και καλύτερο το «Και καρτερώ» που έγινε μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο δεν ήταν ανέκδοτο, είχε ερμηνευτεί πρώτη φορά το 1982 από την Ελένη Γεράνη, την τελευταία σύντροφο του Τσιτσάνη, στη ζωή και στη δισκογραφία. Τα υπόλοιπα του άλμπουμ ήταν το «Αγαπάτε Αλλήλους» (1971) και «Αφιερωμένο στον Αττίκ» (1977), που ήταν ανέκδοτα. Ο Λιδάκης και σε επόμενες δουλειές του πήρε τραγούδια του Μπαγιαντέρα, πάντοτε με θετικό πρόσημο από τον κόσμο.

Μια τέτοια μέρα του 1991, στις 28 Φεβρουαρίου, ήταν που τερματίστηκε ο Πόλεμος του Κόλπου και λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1987 συγκεκριμένα, ο Γκορμπατσόφ συμφωνεί για υπογραφή με τις Η.Π.Α. όσον αφορά στη μείωση των πυρηνικών όπλων.

Συγκυρία ή όχι, όταν γεννήθηκε ο Μανώλης Μητσιάς, στις 26 Φεβρουαρίου 1949, ο Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος ήταν κομμάτι της ζωής της Αθήνας. Και μάλιστα τραγούδησε γι' αυτόν λίγα χρόνια μετά, το 1973, όντας μόλις 24 ετών. Ήταν η σύνθεση του Γιώργου Χατζηνάσιου, σε στίχους Γιάννη Λογοθέτη (Λογό), το περίφημο «Πάρε τον Ηλεκτρικό», που ζητούσε στην αγαπημένη του να πάει στη Νέα Ιωνία, κάτι που ήταν εφικτό το 1973. Ο Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος εγκαινιάστηκε στις 27 Φεβρουαρίου του 1869, όμως με μία μέρα καθυστέρηση λόγω «απροόπτων συμβάντων», επομένως αυτό θα γινόταν στις 26 του μήνα, ακριβώς 80 χρόνια πριν από τη γέννηση του Μανώλη Μητσιά. Η διαδρομή το 1869 αφορούσε στην απόσταση Πειραιά – Θησείο, οπότε ούτε λόγος για τη Νέα Ιωνία. Μ' αυτά και μ' αυτά όμως, είναι μάλλον μια συγκυρία όμορφη της 26ης Φεβρουαρίου.

Μία επιπλέον, χωρίς χαρακτηρισμό σύμπτωση, είναι το γεγονός ότι την ίδια μέρα γεννήθηκαν το 1954 και το 1959 οι Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Αχμέτ Νταβούτογλου και πρόκειται φυσικά για τους σημερινούς Πρόεδρο και Πρωθυπουργό της Τουρκίας.

Στα περίεργα του μήνα η Τζένη Βάνου, γεννήθηκε και έφυγε από τη ζωή μήνα Φεβρουάριο. Πιο συγκεκριμένα 5 Φεβρουαρίου 2014 έφυγε από τη ζωή, όντας γεννημένη στις 10 Φεβρουαρίου του 1939, πολύ κοντά στα 75ης γενέθλια. Αφιέρωμα στη σπουδαία αυτή φωνή δε θα κάνουμε, όμως αξίζει να σημειώσουμε μερικές πτυχές από την καριέρα της, όπως η ίδια τα έχει εκμυστηρευθεί σε παλαιότερες συνεντεύξεις της. Σημαντική η άρνησή της να τραγουδήσει Χατζιδάκι, ο οποίος είχε κόντρα με τον Πλέσσα και η Βάνου δεν ήθελε να απογοητεύσει τον συνθέτη που της είχε δώσει τόσες επιτυχίες. Σημαντική όμως, όσο και μοναδική γιατί δεν επαναλήφθηκε, και η συνεργασία της αντίστοιχα με τον Μίκη Θεοδωράκη στα 22 της χρόνια (1961). Ήταν η περίοδος που ο Μίκης Θεοδωράκης παρουσίαζε τραγούδια του εκτός των γνωστών κύκλων, τα λεγόμενα αδέσποτα, σε δίσκους 45 στροφών.

Έτσι, της έδωσε 2 τραγούδια, το «Μη με ρωτάς», μια υπέροχη μπαλάντα, ιδανική, για να ξεδιπλώσει η Βάνου τη νεανική φωνή της. Οι στίχοι ήταν του Γιώργου Παπακυριάκη. Το άλλο κομμάτι λεγόταν «Αν μ' αγαπάς αγάπη μου», έφερνε στην προσωπική σφραγίδα του Θεοδωράκη από τα ήδη γνωστά τραγούδια του, π.χ. «Αν θυμηθείς τ' όνειρο μου». Κι εδώ οι στίχοι ήταν του Νίκου Γκάτσου.

Η επόμενη χρονιά έφερε το σπουδαίο «Αν σ' αρνηθώ αγάπη μου», ενώ δεν θυμόταν καν τους στίχους του «Σ' αγαπώ», που ερμήνευσε για την ταινία «Λεωφόρο του Μίσους», όταν την ενημέρωσαν ότι γίνεται πάταγος με το τραγούδι αυτό. Η Τζένη Βάνου, ονομάστηκε έτσι καλλιτεχνικά από τον Γεράσιμο Λαβράνο, το πραγματικό της όνομα ήταν Ευγενία Βραχνού και φυσικά πρόκειται για πολύ μεγάλη «απιθανότητα»,το πώς αυτή η φωνή μπορεί να ονομαζόταν Βραχνού. Στην καριέρα της ηχογράφησε και 5 ξενόγλωσσα κομμάτια, ενώ μάλλον υπήρξε από πολλούς η σύγκρισή της με τη Νάνα Μούσχουρη της εποχής εκείνης, κυρίως σαν «αντίπαλο δέος». Αλλά είναι εντελώς διαφορετικά τα χαρίσματά τους και είναι ευτυχές το γεγονός πως τις έχουμε απολαύσει και τις δύο.

Στη γενικότερη προσέγγισή μας, τοποθετούμε τρία «φλεβαριάτικα» ακόμα γεγονότα.

H Μαντουμπάλα, έφυγε από τη ζωή στις 23/2/1969. Ήταν κορυφαία Ινδή ηθοποιός της εποχής, εφάμιλλη της θρυλικής Ναργκίς (Γη ποτισμένη με ιδρώτα) και φυσικά έγινε η μεγαλύτερη ίσως επιτυχία του Στέλιου Καζαντζίδη το τραγούδι που γράφτηκε για εκείνη το 1959-60, με ρεκόρ πωλήσεων που ξεπέρασε τις 100.000 δίσκους. Εμπνευσμένο από την ταινία «Ο αλήτης της Βομβάης» του 1951 που είχε κάνει παγκόσμια επιτυχία, περιέχει πολύ πόνο. Και αυτός ο πόνος έρχεται από τους στίχους της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, η οποία πρόσφατα είχε χάσει την κόρη της. «Από τότε που σ' έχασα λιώνω, τ' όνομά σου φωνάζω με πόνο» είναι ο στίχος που λέγεται ότι σε αυτόν η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου αποτύπωνε την τραγικότητα του πένθους της.

Η περίπτωση του Louisiana Red που έφυγε από τη ζωή στις 25/2/2012, είναι διαφορετική. Ο Στέλιος Βαμβακάρης στην καριέρα του, χρησιμοποιώντας διαφορετικά κουρδίσματα του τρίχορδου μπουζουκιού, τα λεγόμενα ντουζένια (καραντουζένι, ντουζένι της ψυχής, ντουζένι του σολ κ.ά.) συνέθεσε τραγούδια με αυστηρά προσωπικό στυλ που μοιάζει με ένα ιδιαίτερο κράμα πειραιώτικου ρεμπέτικου και blues. Έτσι, τον Σεπτέμβρη του 1988 ηχογράφησε με τον Louisiana Red το άλμπουμ «Το μπλουζ συναντά το Ρεμπέτικο» που περιέχει 8 blues κομμάτια με μπουζούκι και μπαγλαμά.

Και κλείνοντας κάπου εδώ, συναντάμε στις 7 Φεβρουαρίου του 1992 την υπογραφή της Συνθήκης του Μααστρίχτ, που οδήγησε στη δημιουργία της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά από 25 χρόνια το 2017, την ίδια μέρα, έφυγε από τη ζωή ο Λουκιανός Κηλαηδόνης που μας είχε μάθει με τον καλύτερο τρόπο τα «Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας» από το 1975 με τον Γιάννη Νεγρεπόντη, αλλά οι περισσότεροι πολιτικοί μας μάλλον την είχαν κάνει… κοπάνα τότε. Σπουδαία τραγούδια που μοιραία κοιτούν την «Απλή Αριθμητική», την «Μετανάστευση» και κυρίως τις «Συμβάσεις».

Ακολουθεί ένα trivial γεννήσεων και θανάτων από την ελληνική μουσική σκηνή του μήνα Φεβρουάριου.

1 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε η Ελεονώρα Ζουγανέλη (1983)

2 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Σπύρος Γραμμένος

3 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Γιάννης Ζουγανέλης (1956)

5 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή η Τζένη Βάνου (2014)

6 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Κώστας Καράλης (1947)

7 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή ο Λουκιανός Κηλαηδόνης (2017)

8 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν η Δανάη Στρατηγοπούλου (1913), Δούκισσα (1941), Λίνος Κόκκοτος (1945)

8 Φεβρουαρίου – Έφυγαν απ' τη ζωή ο Μάρκος Βαμβακάρης (1972), Νίκος Ξυλούρης (1980)

9 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε η Κατερίνα Στανίση (1957)

10 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν η Σοφία Βέμπο (1910), Τζένη Βάνου (1939)

10 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή ο Νίκος Καββαδίας (1975)

11 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν ο Στέλιος Ρόκκος (1965), Γιώργος Χατζηαντωνίου (1941)

12 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Τζίμης Πανούσης (1954)

12 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή ο Θόδωρος Πολυκανδριώτης (2004)

13 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Δήμος Αναστασιάδης (1985)

14 Φεβρουαρίου - Γεννήθηκε ο Αργύρης Κουνάδης (1924)

15 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν ο Μπάμπης Τσετίνης (1941), Γιάννης Φλωρινιώτης (1947)

16 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Μάκης Χριστοδουλόπουλος (1948)

18 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν ο Αντώνης Τουρκογιώργης (1951), Πάνος Καλλίδης (1978)

18 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή ο Παντελής Παντελίδης (2016)

19 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή ο Στέλιος Ζαφειρίου (2015)

20 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν ο Φώτης Πολυμέρης (1920), Ορφέας Περίδης (1957), Κώστας Μακεδόνας (1967)

21 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Άγγελος Διονυσίου (1957)

21 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή ο Σάκης Μπουλάς (2014)

23 Φεβρουαρίου – Έφυγαν από τη ζωή η Μαρίκα Νίνου (1957), Μαντουμπάλα (1969)

24 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν η Γιώτα Λύδια (1934), Πασχάλης Τερζής (1949)

25 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε η Ευρυδίκη (1968)

25 Φεβρουαρίου – Έφυγαν από τη ζωή ο Άκος Δασκαλόπουλος (1998). Louisiana Red (Iverson Minter) (2012)

26 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Μανώλης Μητσιάς (1946)

27 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκε ο Τάσος Μπουγάς (Πλανητάρχης) (1943).

27 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή η Στέλλα Χασκίλ (1954)

28 Φεβρουαρίου – Γεννήθηκαν ο Μανώλης Λιδάκης (1960), Δημήτρης Γκόγκος (Μπαγιαντέρας) (1903)

28 Φεβρουαρίου – Έφυγε από τη ζωή η Γεωργία Μηττάκη (1977)

    Μοιραστείτε το άρθρο:

    Σχολιάστε

    ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

    O Ioύλιος εν χορδαίς και οργάνοις

    Γράφει ο Κώστας Προβατάς Ο Ιούλιος, ο Αλωνάρης ή Αλωνιστής...

    Συνέχεια

    After Kαραντίνα..

    Γράφει ο Κώστας Προβατάς Στα τέλη του 2019 είχα ολοκληρώσει ένα άρθρο που θα φιλοξενούσε το πρώτο τεύχος του...

    Συνέχεια

    O Ioύνιος εν χορδαίς και οργάνοις

    Γράφει ο Κώστας Προβατάς Ο Ιούνιος, ο μήνας Θεριστής για τους περισσότερους, είναι...

    Συνέχεια

    Η Νατάσα Θεοδωρίδου στα ΝΕΑ

    Γράφει ο Πέτρος Δραγουμάνος Το Σάββατο 8 Μαϊου 2021 μαζί με την εφημερίδα τα ΝΕΑ, δόθηκε το CD...

    Συνέχεια

    O Mάιος εν χορδαίς και οργάνοις

    Γράφει ο Κώστας Προβατάς Ο Μάιος, ο μήνας με τα αρώματα, ο μήνας που πάντα είναι συνδεδεμένος...

    Συνέχεια

    O Aπρίλιος εν χορδαίς και οργάνοις

    Γράφει ο Κώστας Προβατάς Ο Απρίλης είναι συνυφασμένος με δυο βασικά θέματα, το ένα είναι ότι συνήθως είναι ο...

    Συνέχεια

    Το κασετοφωνάκι της Εσκενάζυ

    Γράφει ο Πέτρος Δραγουμάνος Την άνοιξη του 1976, εμφανίζονταν παλιοί ρεμπέτες σε μπουάτ στην Πλάκα. Εκεί είδα...

    Συνέχεια

    Ελληνικά τραγούδια στη μέση του πουθενά

    Γράφει ο Πέτρος Δραγουμάνος Όταν ταξιδεύω, ανεβάζω καθημερινά στο fb μια φωτογραφία με ένα μικρό περιγραφικό...

    Συνέχεια

    O Μάρτιος εν χορδαίς και οργάνοις

    Γράφει ο Κώστας Προβατάς Αν υπάρχει ένας μήνας που χρησιμοποιείται κατά κόρον σε φράσεις και παροιμίες, αυτός είναι...

    Συνέχεια